فهرست کامل دیهها بر اساس شرع و قانون مجازات اسلامی ایران (مصوب ۱۳۹۲) به همراه مبالغ آنها بر اساس نرخهای اعلامشده برای سال ۱۴۰۵ در ادامه آمده است. مقادیر ریالی بر اساس مبلغ
دیه کامل انسان در ماههای غیرحرام (۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان) و
ماههای حرام (۲,۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان) محاسبه شدهاند. ماههای حرام شامل محرم، رجب، ذیالقعده و ذیالحجه میشود.
دیه نفس (قتل)
- مرد مسلمان: معادل دیه کامل (ماه غیرحرام: ۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ماه حرام: ۲,۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان).
- زن مسلمان (اعم از عمد یا غیرعمد) : معادل نصف دیه مرد مسلمان (ماه غیرحرام: ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ماه حرام: ۱,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان).
- اقلیتهای دینی شناخته شده (مسیحی، یهودی، زرتشتی) : طبق نظر حکومتی رهبر، معادل دیه مسلمان است.
- جنین: دیه جنین با توجه به سن بارداری متغیر است.
| مرحله رشد جنین | درصد از دیه کامل | مبلغ در ماه غیرحرام (تومان) |
|---|
| نطفه (تا ۲ هفتگی) | ۲٪ | ۴۲,۰۰۰,۰۰۰ |
| علقه (خون بسته، ۴ هفتگی) | ۴٪ | ۸۴,۰۰۰,۰۰۰ |
| مضغه (گوشت، ۸ هفتگی) | ۶٪ | ۱۲۶,۰۰۰,۰۰۰ |
| استخوانبندی (۱۶ هفتگی) | ۸٪ | ۱۶۸,۰۰۰,۰۰۰ |
| کامل شدن اعضا پیش از دمیدن روح | ۱۰٪ | ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ |
| پس از دمیدن روح (پسر) | ۱۰۰٪ | ۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ |
| پس از دمیدن روح (دختر) | ۵۰٪ | ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ |
دیه اعضای بدن
- اعضای زوج (دست، پا، چشم، گوش) :
- قطع یک عضو: نصف دیه کامل (ماه غیرحرام: ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان). قطع هر دو عضو: دیه کامل.
- نکته مهم: بر اساس قانون جدید، دیه زن و مرد در جراحات تا یکسوم دیه کامل (معادل ۷۰۰ میلیون تومان) یکسان است. پس از آن، دیه زن به نصف کاهش مییابد. بنابراین، قطع یک دست زن معادل ۵۲۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان خواهد بود.
- بینی:
- قطع کامل: دیه کامل.
- شکستگی قابل اصلاح: یکدهم دیه کامل.
- انحراف یا کج شدگی: ارش (توسط پزشکی قانونی تعیین میشود).
- زبان:
- قطع کامل زبان گویا: دیه کامل.
- قطع بخشی از آن: به نسبت مساحت و میزان نقصان گویایی.
- دندان:
- هر دندان دائمی: یکبیستم دیه کامل (ماه غیرحرام: ۱۰۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان).
- ستون فقرات و نخاع:
- شکستگی بدون عیب: دیه کامل.
- شکستگی با عیب: دیه کامل + ارش.
- قطع کامل نخاع: دیه کامل.
- انگشتان: دیه هر انگشت دست، یکدهم دیه کامل است. شست پا نیز همین طور است و سایر انگشتان پا هر کدام یکبیستم دیه کامل دیه دارند.
- ناخن: از بین رفتن کامل هر ناخن یکصدم دیه کامل است.
دیه منافع اعضا (حواس)
- عقل: زوال کامل عقل دیه کامل دارد. نقصان عقل ارش دارد.
- بینایی: از بین رفتن کامل بینایی هر دو چشم دیه کامل و یک چشم نصف دیه کامل دارد.
- شنوایی: زوال کامل شنوایی هر دو گوش دیه کامل و یک گوش نصف دیه کامل دارد.
- بویایی: از دست دادن کامل حس بویایی دیه کامل دارد.
- چشایی: زوال کامل حس چشایی دیه کامل دارد.
- گویایی: از بین رفتن قدرت تکلم کامل دیه کامل دارد.
دیه جراحات (زخمها)
- جراحات سر و صورت:
- حارصه: خراش پوست بدون خونریزی (۱٪ دیه کامل).
- دامیه: زخم سطحی با خونریزی کم (۲٪ دیه کامل).
- متلاحمه: پارگی عمیقتر گوشت (۳٪ دیه کامل).
- سمحاق: زخمی که به پوست نازک روی استخوان برسد (۴٪ دیه کامل).
- موضحه: زخمی که استخوان را آشکار کند (۵٪ دیه کامل).
- هاشمه: زخم همراه با شکستگی استخوان (۱۰٪ دیه کامل).
- منقله: شکستگی که نیاز به جابجایی استخوان دارد (۱۵٪ دیه کامل).
- مأمومه: جراحتی که به لایههای مغز برسد (یکسوم دیه کامل).
- دامغه: جراحتی که پرده مغز را پاره کند ( ارش + یکسوم دیه کامل).
- جراحات بدن:
- جائفه: زخم نافذ به شکم، سینه، پهلو یا مقعد (یکسوم دیه کامل).
- نافذه: زخم نافذ به دست یا پا (یکدهم دیه کامل آن عضو).
دیه شکستگیها و سایر آسیبها
- شکستگی استخوان عضو: یکدهم دیه کامل. (ماه غیرحرام: ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان)
- کبودی صورت: سه هزارم دیه کامل. (ماه غیرحرام: ۶,۳۰۰,۰۰۰ تومان)
- سرخی و سیاهی صورت: شش هزارم دیه کامل. (ماه غیرحرام: ۱۲,۶۰۰,۰۰۰ تومان)
- فلج کردن عضو: دو سوم دیه آن عضو.
- پارگی یک لاله گوش: یکششم دیه کامل. (ماه غیرحرام: ۳۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان)
نکات مهم تکمیلی
- قانون ارش: برای آسیبهایی که در شرع و قانون، دیه مشخصی برای آنها تعیین نشده (مانند بسیاری از سوختگیها، پارگیهای عمیق، یا کاهش بخشی از یک حس)، قاضی با کمک کارشناس پزشکی قانونی، مبلغی تحت عنوان "ارش" را به عنوان دیه غیرمقدر تعیین میکند.
- مسئول پرداخت دیه: مسئول پرداخت دیه با توجه به نوع جنایت (عمد، شبه عمد، یا خطای محض) میتواند خود مرتکب یا در موارد خطای محض، "عاقله" (بستگان ذکور مرتکب) باشد.
- تغلیظ دیه: هرگاه جنایت (قتل) در یکی از ماههای حرام رخ دهد، علاوه بر اصل دیه، یکسوم آن نیز به عنوان تغلیظ به دیه افزوده میشود.
- سقف تعهدات بیمه: در بیمه شخص ثالث خودرو، بیمهنامهها معمولاً تا سقف دیه کامل مرد در ماههای حرام را پوشش میدهند، اما مابهالتفاوت دیه زن و مرد از محل "صندوق تأمین خسارتهای بدنی" پرداخت میشود.
تذکر ضروری: هرچند دیههای مقدر (با نرخ مشخص) قابل محاسبه هستند، اما مبلغ نهایی و قطعی در هر پرونده خاص، تنها پس از
بررسی دقیق توسط
پزشکی قانونی و بر اساس رأی
مرجع قضایی صالح تعیین میشود.
