متن کامل شعر «گفته بودم چو بیایی غم دل با تو بگویم»

مــن نــدانستم از اول که تو بی مهر و وفایی

عــهد نــابستن از آن بـه که بــبندی و نپــایی

دوستان عــیب کـنندم کـه چرا دل به تو دادم

بایــد اول به تو گفتن که چـنین خوب چـرایی

ای کـــه گفتی مـــرو انــدر پی خوبان زمانـه

مـــا کجاییم در ایــن بــحر تفکر تـــو کــجایی

حلقه بــر در نــــتوانم زدن از دست رقیـبــان

این تـــوانـم که بیــایم بــه محلت بـه گـدایی

عشق و درویشی و انگشت نمایی و ملامت

هـــمه سهلست تـحمل نــکنم بـــار جــدایی

گفته بـــودم چو بیایی غــم دل بـــا تو بگویم

چه بـگویم کــه غـم از دل برود چون تو بیایی

شمع را بـاید از این خانه به دربردن و کشتن

تــا که همسایه نـگوید که تو در خـانه مایـی

سعدی آن نیست که هرگز ز کمندت بـگریزد

که بدانست که دربند تـو خوشتر ز رهــایی

شاعر شیخ سعدی
​

 

[SANAZ_BAHRAMI]

این غزل از سعدی است؛ دربارهی عشق، سرزنش دیگران، رنج جدایی و لذت در بندِ معشوق بودن. معنی بیت به بیت:

بیت اول:
من از آغاز نمیدانستم که تو بیمهر و بیوفایی. اگر قرار است عهد ببندی و به آن وفا نکنی، بهتر است اصلاً عهد نبندی.

بیت دوم:
دوستان مرا سرزنش میکنند که چرا دل به تو دادم؛ در حالی که باید اول به خود تو میگفتند که چرا اینهمه زیبایی؟ یعنی گناه از زیبایی توست، نه از دل دادن من.

بیت سوم:
ای کسی که گفتی دنبال زیبارویان روزگار نرو؛ ما در این دریای اندیشه و حالِ خود غرقیم، تو کجایی؟ یعنی تو از حال ما خبر نداری و جای تو با ما بسیار فرق دارد.

بیت چهارم:
بهخاطر رقیبان نمیتوانم درِ خانهات را بزنم؛ اما این را میتوانم که به کوی و محلهی تو مانند گدایی بیایم، فقط تا تو را ببینم.

بیت پنجم:
عشق، درویشی، انگشتنما شدن و سرزنش شدن، همه برای من آسان است؛ اما بارِ جدایی را نمیتوانم تحمل کنم.

بیت ششم:
پیش از این گفته بودم که وقتی بیایی غم دلم را برایت میگویم؛ اما چه بگویم؟ چون همین که تو میآیی، غم از دل میرود و دیگر غمی برای گفتن باقی نمیماند.

بیت هفتم:
باید شمع را از این خانه بیرون برد و خاموش کرد تا همسایه نفهمد و نگوید که تو در خانهی ما هستی.

بیت هشتم:
سعدی کسی نیست که هرگز از کمند تو بگریزد؛ چون دانسته است که گرفتار بند تو بودن، از آزادی و رهایی شیرینتر است.