آیا سجده بر دست از نظر شرعی صحیح است ؟

[SANAZ_BAHRAMI]

آیا سجده بر دست از نظر شرعی صحیح است ؟

 

[کهنی]

در فقه شیعه، سجده بر دست در حالت عادی صحیح نیست؛ یعنی اگر انسان پیشانی خود را هنگام سجده روی دستش بگذارد، سجده او باطل است.

دلیل آن این است که محل سجده باید یکی از این موارد باشد:

• زمین (مانند خاک، سنگ)
• یا چیزهایی که از زمین می‌روید، به شرطی که خوردنی و پوشیدنی نباشد (مانند چوب، برگ، کاغذ)

دست، نه زمین است و نه از گیاهان غیر خوردنی و غیر پوشیدنی شمرده می‌شود؛ بنابراین در حال اختیار نمی‌توان بر آن سجده کرد.

نکته مهم:
حکم اضطرار و سجده بر پشت دست به عنوان آخرین راه، مربوط به جایی است که سجده واجب باشد؛ مانند سجده نماز واجب. اما در سجده مستحبی، چون ترک آن جایز است، اضطرار معنا ندارد؛ اگر وسیله مجاز مانند مهر، خاک، سنگ، کاغذ یا برگ در دسترس نباشد، شخص می‌تواند سجده مستحبی را ترک کند، نه اینکه بر دست سجده کند.

بنابراین:

• در حالت عادی: سجده بر دست صحیح نیست.
• در حالت ضرورت: تنها برای سجده واجب و به عنوان آخرین راه، بنا بر فتوای برخی مراجع، سجده بر پشت دست جایز است.
• در سجده مستحبی مانند سجده زیارت عاشورا: چون ضرورت واقعی وجود ندارد، سجده بر دست شرعاً باطل است و در نبودِ محلّ مجاز، باید آن سجده مستحبی ترک شود.